Unia Europejska
Unia Europejska
Unia Europejska
Atak terrorystyczny na WTC, poza wsparciem moralnym okazanym USA przez UE, skutkował podjęciem przez Unię szeregu kroków służących zapobieganiu i zwalczaniu terroryzmu, także na arenie międzynarodowej. W dniu 3 grudnia 2003 r. Unia Europejska przyjęła Europejską Strategię Bezpieczeństwa – The European Security Strategy, zaliczającą terroryzm – obok proliferacji BMR, konfliktów regionalnych, upadku państw i przestępczości zorganizowanej – do największych zagrożeń dla bezpieczeństwa europejskiego. Zamachy terrorystyczne w Madrycie w 2004 r. i w Londynie w 2005 r. spowodowały, że UE wzmocniła swoje zaangażowanie w walce z terroryzmem. W 2004 r. Rada Europejska przyjęła Deklarację nt. Walki z Terroryzmem – The Declaration on Combating Terrorism sumującą wszystkie dotychczasowe inicjatywy UE dotyczące terroryzmu. Istotną częścią tego dokumentu jest załącznik, w którym wyszczególnione są, zaktualizowane cele dotychczasowego Planu Działania ws. Zwalczania Terroryzmu – The Action Plan on Combating Terrorism – pierwszy został przyjęty we wrześniu 2001 r. W 2005 r. Rada Europejska przyjęła Strategię ws. Zwalczania Terroryzmu - The EU Counter-Terrorism Strategy, która zobowiązała UE do zwalczania – z poszanowaniem praw człowieka – terroryzmu na całym świecie tak, aby jej obywatele mogli żyć w przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości. Również w 2005 r. Rada Europejska przyjęła dokument pn. Strategia w Sprawie Zwalczania Radykalizacji Postaw i Rekrutacji do Organizacji Terrorystycznych - The European Union Strategy for Combating Radicalisation and Recruitment to Terrorism. Najważniejsze obszary rozwoju współpracy w wymiarze sprawiedliwości i spraw wewnętrznych w ramach UE oraz z państwami trzecimi określa: Strategia Bezpieczeństwa Wewnętrznego Unii Europejskiej: Dążąc do europejskiego modelu bezpieczeństwa – The EU Internal Security Strategy – Towards a European Security Model, Komunikat Komisji Europejskiej dla Parlamentu Europejskiego i Rady – Strategia Bezpieczeństwa Wewnętrznego w działaniu: Pięć kroków w stronę bardziej bezpiecznej Europy – oba dokumenty z 2010 r., oraz Program Sztokholmski na lata 2010-2014. Celem Programu jest ułatwienie wspólnych działań policji i innych służb w całej Unii Europejskiej.
Podstawą antyterrorystycznej polityki UE pozostaje efektywny multilateralizm. W tym kontekście UE prowadzi intensywny dialog z państwami trzecimi oraz organizacjami regionalnymi promując przyjęte przez ONZ dokumenty dot. walki z terroryzmem. Kwestie te są nieodłączną częścią stosunków zewnętrznych UE m.in. poprzez odpowiednie włączanie klauzul antyterrorystycznych w porozumieniach z państwami trzecimi.
UE angażuje się wraz z innymi organizacjami międzynarodowymi i regionalnymi w poszukiwanie synergii i zapewnienie komplementarności sposobów postępowania. W związku z tym nawiązano kontakty z NATO i Unią Afrykańską (UA). Ponadto kwestia walki z terroryzmem zajmuje istotne miejsce w działaniach UE w ramach inicjatyw regionalnych, w tym EUROMED (państwa basenu Morza Śródziemnego). Kwestia zwalczania terroryzmu znajduje się również w programie kontaktów UE w ramach inicjatywy ASEM – The Asia-Europe Meeting i z ASEAN.
Wybrane instytucje i struktury Unii Europejskiej zajmujące się kwestiami walki z terroryzmem:
Rada Unii Europejskiej podejmuje wszelkie istotne decyzje odnoszące się m.in. do przeciwdziałania i zwalczania terroryzmu oraz zapobiegania finansowaniu terroryzmu. Przyjęte przez Radę UE dokumenty o charakterze prawnym, opublikowane w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej mają moc obowiązującą we wszystkich państwach członkowskich UE. Funkcję monitorującą ich stosowanie przez państwa UE pełni Sekretariat Generalny Rady UE jako organ doradczy Rady UE w zakresie walki z terroryzmem.
W odpowiedzi na zamachy bombowe w Madrycie (25 marca 2004 r.), w ramach UE powołano Koordynatora ds. Zwalczania Terroryzmu – The Counter-Terrorism Coordinator (CTC). Stanowisko CTC zostało umiejscowione w Sekretariacie Generalnym Rady UE. Zadaniem Koordynatora jest wzmacnianie i koordynacja wszystkich instrumentów znajdujących się w dyspozycji UE oraz monitorowanie implementacji Strategii na Rzecz Zwalczania Terroryzmu UE. http://www.consilium.europa.eu/showPage.aspx?id=406&lang=EN.
Wewnątrz Sekretariatu Generalnego Rady Unii Europejskiej od 2001 r. działa także Wspólne Centrum Sytuacyjne - The Joint Situation Center (SITCEN), które po utworzeniu Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych – European External Action Service (EEAS) weszło w jej struktury organizacyjne. Do najważniejszych zadań SITCEN należy merytoryczne wspieranie Komitetu Politycznego i Bezpieczeństwa - The Political and Security Committee (PSC) i grup roboczych RUE. SITCEN jest odpowiedzialne za wymianę i analizę informacji wywiadowczych dotyczących zagadnień bezpieczeństwa wewnętrznego i zewnętrznego, w tym terroryzmu.
W obszarze wspólnej polityki zagranicznej i bezpieczeństwa UE instytucjami zajmującymi się problematyką terroryzmu są:
- Wysoki Przedstawiciel UE do Spraw Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa - The High Representative of the Union for Foreign Affairs and Security Policy
- Rada ds. Zagranicznych – The Foreign Affairs Council
- Komitet Polityczny i Bezpieczeństwa - The Political and Security Committee (PSC),
- Pozioma Grupa Robocza ds. Terroryzmu – The Working Party on Terrorism - International Aspects (COTER),
- Grupa Robocza dot. Stosowania Szczególnych Środków w Zwalczaniu Terroryzmu - The Common Position 931 Working Party (CP 931 WP) on the application of specific measures to combat terrorism,
- Komitet ds. Przeglądu Listy wg. Rozporządzenia Rady UE 881/2002 dot. Al-Kaidy i Talibów - The Committee for Review of Listings under Regulation 881/2002 of 27 May 2002 imposing certain specific restrictive measures directed against certain persons and entities associated with Usama bin Laden, the Al-Qaida network and the Taliban.
W przestrzeni wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości instytucjami zajmującymi się problematyką przeciwdziałania i zwalczania terroryzmu są:
Rada Sprawiedliwości i Spraw Wewnętrznych - The Justice and Home Affaires Council (JHA), koordynująca współpracę w tym obszarze, m.in. w zakresie rozwiązywania problemów nielegalnej imigracji, przestępczości zorganizowanej, terroryzmu i patologii społecznych,
- Komitet Bezpieczeństwa Wewnętrznego - The Internal Security Committee (COSI),
- Komitet Koordynacyjny ds. Współpracy Policji i Sądowej w Sprawach Karnych (Komitet art. 36 Traktatu UE) - The Article 36 Committee (CATS),
- Grupa Robocza ds. Terroryzmu - The Working Party on Terrorism (WPT),
- Grupa Robocza ds. Ochrony Cywilnej - The Working Party on Civil Protection (WPCP),
- Strategiczny Komitet ds. Migracji, Granic i Azylu - The Strategic Committee on Immigration, Frontiers and Asylum (SCIFA),
- Grupa Robocza ds. WSiSW-RELEX – JAIEX Group (wcześniej - JHA-RELEX Ad Hoc Support Group) służąca wymianie informacji i koordynacji działań grup roboczych operujących w obu obszarach.
Zgodnie z postanowieniami Traktatu Lizbońskiego przewodnictwo w grupach roboczych COTER, CP 931 WP oraz WPT zostało zachowane przez przewodnictwo rotacyjne.
Spośród niezależnych agencji UE zajmujących się m.in. przeciwdziałaniem i zwalczaniem terroryzmu należy wymienić EUROPOL, EUROJUST oraz w pewnym zakresie FRONTEX.
Ważnym forum współpracy poza strukturami Unii Europejskiej jest Grupa Antyterrorystyczna - The Counter Terrorism Group (CTG), zapewniająca koordynację działań służb specjalnych państw UE oraz Szwajcarii i Norwegii. CTG została utworzona w 2001 r. i składa się z 29 podmiotów/służb. Od 2004 r. CTG ma swoich przedstawicieli w SITCEN, ponadto współpracuje z Europolem. Partnerami CTG są także odpowiednie służby USA oraz w zależności od potrzeb - wybranych krajów Maghrebu, Bliskiego Wschodu i Azji.
Współpraca poza UE jest również prowadzona w ramach Grupy G-6, zrzeszającej szefów resortów Spraw Wewnętrznych, Francji, Hiszpanii, Niemiec Wielkiej Brytanii, Włoch oraz Polski. Celem G-6 jest współdziałanie w dziedzinach szczególnie istotnych dla bezpieczeństwa wewnętrznego, w tym w zakresie zagrożeń terrorystycznych. Polska dołączyła do tej Grupy w marcu 2006 r. Podczas przewodnictwa Polski w grupie G-6, w październiku 2007 r. w Sopocie przyjęto wspólną deklarację dot. zacieśniania współpracy m.in. na rzecz zwalczania terroryzmu i przestępczości zorganizowanej.
Priorytety RP podczas przewodnictwa w Grupie Roboczej UE ds. Terroryzmu (Working Party on Terrorism - WPT) oraz Grupie Roboczej UE ds. Terroryzmu /Aspekty Międzynarodowe/ (The Working Party on Terrorism /International Aspects/ - COTER)
Grupa Robocza UE ds. Terroryzmu (WPT) jest organem przygotowawczym Rady UE o charakterze eksperckim, który zajmuje się problematyką przeciwdziałania i zwalczania terroryzmu w aspekcie wewnętrznym, tj. występującego na terytorium państw członkowskich UE (w jej pracach uczestniczą przedstawiciele ABW i Policji).
Priorytety polskiego przewodnictwa w Grupie Roboczej WPT:
- antyterrorystyczna ochrona sportowych imprez masowych,
- misja ewaluacyjna poświęcona systemom ochrony cyberterrorystycznej Państw Członkowskich UE,
- podsumowanie polityki antyterrorystycznej UE w świetle 10. rocznicy ataków w Nowym Jorku,
- zwalczanie radykalizacji i rekrutacji do terroryzmu,
- przeciwdziałanie ekstremizmowi lewicowemu prowadzącemu do terroryzmu.
Ponadto, ABW podczas przewodnictwa w Grupie WPT, będzie realizowała zadania wynikające ze strategicznych dokumentów obowiązujących w ramach Przestrzeni Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości, tj. Strategii Bezpieczeństwa Wewnętrznego UE oraz Programu Sztokholmskiego.
Grupa Robocza UE ds. Terroryzmu (COTER), jest organem przygotowawczym Rady UE do spraw zagranicznych, który zajmuje się problematyką terroryzmu w kontekście relacji zewnętrznych, głównie na poziomie polityczno – dyplomatycznym (w jej pracach uczestniczą przedstawiciele MSZ i ABW).
Z racji przynależności do międzynarodowej Grupy ds. Przeciwdziałania Terroryzmowi (Counter Terrorism Group - CTG), od 1 lipca 2011 r. ABW pełni w Grupie rolę przewodniczacego. System prezydencji w tym gremium jest oparty na wzorze obowiązującym w Radzie UE. Posiedzenia są niejawne.
Priorytety polskiego przewodnictwa w Grupie Roboczej COTER:
- wypracowanie Konkluzji poświęconych dotychczasowym osiągnięciom UE w dziedzinie zwalczania terroryzmu, które miałyby być przyjęte we wrześniu br.; w konkluzjach będą uwzględnione działania UE po zamachach na WTC i odnotowana
- 10 rocznica zamachów na WTC,
- kwestie bezpieczeństwa granic i bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego w kontekście przemieszczania się/podróży osób podejrzewanych o działalność terrorystyczną,
- pogłębiona dyskusja nt. problematyki zapobiegania i zwalczania terroryzmu w regionie Azji Centralnej oraz możliwego zaangażowania UE w działania antyterrorystyczne w tym regionie, we współpracy z innymi organizacjami międzynarodowymi (w tym ONZ, OBWE).
Kontynuacja dotychczasowych działań dotyczących m.in.:
- zaangażowania w Afganistanie, Pakistanie, Jemenie, Azji Centralnej, Azji Południowo-Wschodniej, Rogu Afryki, Sahelu i Maghrebie (w tym kontynuacja pomocy technicznej m.in. w ramach Instrumentu Stabilności - IfS),
- współpracy z USA,
- współpracy z ONZ oraz innymi organizacjami międzynarodowymi (m.in. OBWE, Rada Europy),
- dialogów politycznych COTER z państwami trzecimi,
- udziału UE w Inicjatywie Globalnego Forum Zwalczania Terroryzmu (GCTF),
-
dyskusji nt. Kompleksowej Konwencji ONZ dot. Zwalczania Terroryzmu (CCIT).
Żródło: MSZ i ABW
