Strona znajduje się w archiwum.

Straż Graniczna

STRAŻ GRANICZNA (SG) to jednolita, umundurowana i uzbrojona formacja, która powołana jest do ochrony granic państwowych na lądzie i na morzu oraz kontroli ruchu granicznego, zgodnie z interesami bezpieczeństwa narodowego.

Straż Graniczna posiada szerokie uprawnienia nadane jej na podstawie krajowych aktów prawnych m.in.:

  1. Ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej;
  2. Ustawy z dnia 12 października 1990 r. o ochronie granicy państwowej.;
  3. Ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach:
  4. Ustawy z dnia 3 lipca 2002 r. Prawo lotnicze;
  5. Ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP.
  6. Ustawy z dnia 4 września 2008 r. o ochronie żeglugi i portów morskich.

Straż Graniczna, jako jedyna formacja, obok służb specjalnych, posiada w ustawie kompetencyjnej zapis o uprawnieniu i obowiązku do podejmowania działań w zakresie walki z terroryzmem. W pierwotnej formule był to zapis  dotyczący „prowadzenia czynności w celu rozpoznawania i przeciwdziałania zagrożeniom terroryzmem”.

Po nowelizacji ustawy w dniu 01.05.2014 r. art. 1 ust. 2 pkt 5d otrzymał brzmienie „Do zadań Straży Granicznej należy współdziałanie z innymi organami i służbami w zakresie rozpoznawania zagrożeń terroryzmem i przeciwdziałania tym zagrożeniom”.

Dążąc do skutecznego i efektywnego realizowania zadań w wyżej wskazanym obszarze poszczególne piony realizują zadania zgodnie z posiadanymi kompetencjami (podział poniżej w opracowaniu).  Ponadto w pionie operacyjno-śledczym SG, utworzono specjalną podstrukturę, która skupia oraz merytorycznie koordynuje łącznie kilkuset funkcjonariuszy (etatowych i nieetatowych).

Straż Graniczna realizując poniższe zadania może wejść w  posiadanie informacji, zidentyfikować zjawiska, czy ujawnić zdarzenia mogące mieć związek z zagrożeniami terrorystycznymi:

1.   rozpoznawanie, zapobieganie i wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców, a w szczególności przestępstw pozostających w związku z przekraczaniem granicy państwowej lub przemieszczaniem przez tę granicę towarów oraz przedmiotów określonych w przepisach o broni, amunicji i materiałach wybuchowych;

2.   zapewnienie bezpieczeństwa w międzynarodowej komunikacji lotniczej, przez prowadzenie kontroli bezpieczeństwa pasażerów, bagaży, ładunków i statków powietrznych realizujących loty wysokiego ryzyka, oraz prowadzenie działań minersko-pirotechnicznych;

3.   utrzymanie ładu i porządku publicznego w zasięgu terytorialnym przejść granicznych, w tym ochrona obiektów należących lub użytkowanych przez Straż Graniczną przed aktami terrorystycznymi;

4.   zapobieganie przekroczeniu granicy przez osoby niepożądane w RP oraz zatrzymywanie osób poszukiwanych przez organa ścigania;

5.   zapewnienie bezpieczeństwa w portach lotniczych i morskich — ze względu na ich znaczenie strategiczne;

6.   gromadzenie i analizowanie informacji dotyczących obywateli państw tzw. podwyższonego ryzyka, przekraczających granicę państwową na przejściach granicznych lub usiłujących przekroczyć ją nielegalnie poza przejściami,

7.   monitorowanie środowisk i skupisk osób pochodzących z państw tzw. podwyższonego ryzyka, powiązanych z przestępczością graniczną;

8.   kontrolowanie skali przewozów dużych sum pieniędzy przez granicę państwową;

9.   współdziałanie i prowadzenie wymiany oraz weryfikacji informacji w zakresie przeciwdziałania zagrożeniom terrorystycznym z Agencją Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencją Wywiadu, Służba Kontrwywiadu Wojskowego, Służba Wywiadu Wojskowego, Policją, Biurem Ochrony Rządu, Ministerstwem Finansów, Ministerstwem Spraw Zagranicznych, Żandarmerią Wojskową oraz z organami ochrony granicy państw sąsiednich, jak również innymi służbami i instytucjami krajowymi i międzynarodowymi oraz uczestnictwo w różnych gremiach międzyresortowych związanych z tematyką;

11. podejmowanie działań zmierzających do przeciwdziałania wykorzystywaniu różnych instytucji do legalizowania pobytu na terytorium RP, w szczególności pozornych małżeństw.

12. Inne – niejawne działania.

Intensywność i zakres działań, dostosowywane są do aktualizowanej oceny zagrożenia, którą formacja wypracowuje w ramach jednolitych projektów ze służbami specjalnymi. Funkcjonariusze SG — wykonując ustawowe zadania — mają ponadto prawo dokonywania kontroli osobistej, a także przeglądania zawartości bagaży, sprawdzania ładunków w portach i na dworcach oraz w środkach komunikacji lotniczej, drogowej, kolejowej i wodnej — w celu wykluczenia możliwości popełnienia przestępstw lub wykroczeń. Kontrolę dokumentów podróży ułatwia opracowany przez SG Album wzorów dokumentów uprawniających do przekraczania granicy państwowej Rzeczypospolitej Polskiej oraz sposobu jego prowadzenia. Od 2003 r. uruchomiona została elektroniczna wersja tej bazy danych; jest ona dostępna we wszystkich granicznych jednostkach organizacyjnych SG. Zadania z zakresu kontroli radiometrycznej wykonują funkcjonariusze — radiometryści, przeszkoleni na podstawie programu szkolenia zatwierdzonego przez Komendanta Głównego Straży Granicznej i zaakceptowanego przez prezesa Państwowej Agencji Atomistyki. O skuteczności ich działań decyduje, oprócz przygotowania fachowego, jakość urządzeń dozymetrycznych. Do kontroli materiałów promieniotwórczych SG wykorzystuje stacjonarne monitory promieniowania oraz urządzenia przenośne. Kontroli poddawane są środki transportu, osoby oraz przewożone i przenoszone przedmioty. W ramach radiologicznej ochrony Polski funkcjonariusze Straży Granicznej mają prawo zawrócić do nadawcy transporty lub przesyłki z materiałami promieniotwórczymi, zarówno z uwagi na brak zezwoleń na ich przemieszczanie, jak i przekroczenie dopuszczalnych norm promieniowania.

Straż Graniczna ma w swojej strukturze wyspecjalizowane i szczególnie starannie dobierane zespoły minersko-pirotechniczne, powołane na lotniczych przejściach granicznych. Zespoły te zajmują się rozpoznawaniem i neutralizacją zagrożeń bombowych na lotniskach. Są one wyposażone w wysokiej klasy sprzęt specjalistyczny wykorzystywany do rozpoznania i neutralizacji urządzeń wybuchowych.

Działania, o których mowa, można przypisać w SG do następujących komórek organizacyjnych Komendy Głównej Straży Granicznej:

1.   Czynnościami operacyjno-rozpoznawcze w zakresie rozpoznania zagrożeń terroryzmem
i przeciwdziałania im oraz ogólną koordynacją zajmuje się Zarząd Operacyjno-Śledczy Komendy Głównej Straży Granicznej. Czynności te dotyczą m.in.:

a)   bieżącej analizy sytuacji i informacji operacyjnych oraz innych uzyskanych podczas pełnienia służby granicznej dotyczących zagrożeń aktami terrorystycznymi, a także monitorowanie narażonych na te zagrożenia obszarów działalności Straży Granicznej;

b) rozpoznawania środowisk cudzoziemców z państw tzw. podwyższonego ryzyka, przebywający na terytorium RP, a także cudzoziemców wjeżdżających i wyjeżdżających z Polski,

c) wymiany informacji z polskimi służbami specjalnymi, Policją, Żandarmerią Wojskową, GIIF, administracją państwową i samorządową oraz partnerami zagranicznymi,

d) koordynowania działań antyterrorystycznych podejmowanych przez jednostki organizacyjne Straży Granicznej oraz prowadzonych w ramach współdziałania z innymi służbami,

e)   inicjowania prac legislacyjnych, których celem jest usprawnienie metod i form rozpoznawania i zwalczania zagrożeń terrorystycznych i przeciwdziałania im,

f)   organizowania i uczestniczenia w szkoleniach specjalistycznych z zakresu omawianej tematyki,

g)   innych – niejawnych działań.

2.   Kontrolą radiometryczną zajmuje się Zarząd Graniczny Komendy Głównej Straży Granicznej.

4.   Zapobieganiem nielegalnemu przemieszczaniu przez granicę państwową materiałów wybuchowych i innych substancji niebezpiecznych, osób, pojazdów, zajmują się Zarząd Graniczny Komendy Głównej Straży Granicznej i Zarząd Operacyjno-Śledczy Komendy Głównej Straży Granicznej.

5.   Zatrzymywaniem osób poszukiwanych przez organa ścigania na podstawie wpisów
w bazy danych — System Informacyjny Schengen, Ewidencja Zleceń Straży Granicznej, zajmują się Zarząd Operacyjno-Śledczy Komendy Głównej Straży Granicznej, Zarząd Graniczny Komendy Głównej Straży Granicznej.

6.   Prowadzeniem zbioru dokumentów utraconych zajmuje się pion techniki kryminalistycznej Zarządu Operacyjno-Śledczego Komendy Głównej Straży Granicznej.

7.   Prowadzeniem profilowanego przeglądu mediów otwartych oraz polityki medialnej zajmuje się Sztab Komendanta Głównego Straży Granicznej (wsparcie Zarząd Operacyjno-Śledczy KGSG).

8.   Współpracą na płaszczyźnie międzynarodowej zajmuje się Biuro Współpracy Międzynarodowej Komendy Głównej Straży Granicznej oraz Zarząd Operacyjno-Śledczy w zakresie swoich kompetencji.

9.   Realizacją wart ochronnych na pokładach samolotów zajmuje się Sztab Komendanta Głównego Straży Granicznej.

10. Prowadzeniem czynności administracyjnych wobec cudzoziemców, w tym kontrolą legalności pobytu i zatrudnienia oraz opiniowaniem przed wydaniem wizy, zajmuje się Zarząd do spraw Cudzoziemców Komendy Głównej Straży Granicznej.

Poza powyższymi zadaniami, Straż Graniczna bierze udział w pracach Stałej Grupy Eksperckiej przy Międzyresortowym Zespole ds. Zagrożeń Terrorystycznych, którego głównym zadaniem jest monitorowanie zagrożeń o charakterze terrorystycznym, ich analiza i ocena oraz przedstawianie opinii i wniosków dla Rady Ministrów. W ramach działań ww. Grupy opracowano Narodowy Program Antyterrorystyczny na lata 2015-2019, którego realizacja winna wpłynąć pozytywnie na wypracowanie nowej formuły działania poszczególnych służb i instytucji w celu zwiększenia efektywności ich działania.

Ważnym aspektem przedmiotowych działań jest ścisła współpraca Straży Granicznej z Centrum Antyterrorystycznym ABW, która polega na bieżącej wymianie informacji oraz koordynowaniu działań SG. W celu wzmocnienia tych działań do CAT ABW oddelegowywani są funkcjonariusze SG.  Przedstawiciele Straży Granicznej zaangażowani są w przedsięwzięcia w ramach międzyresortowych i międzynarodowych gremiów, których jednym z głównych zadań jest opracowanie zasad współpracy w dziedzinie bezpiecznej wymiany informacji, prewencji, ochrony, ścigania i reagowania na terroryzm, usprawnienia gromadzenia, przetwarzania oraz analizowania danych wywiadowczych. Takie współdziałanie zmierza w kierunku wypracowanie wspólnych procedur w walce z terroryzmem zarówno z podmiotami krajowymi jak również o znaczeniu międzynarodowym, przy optymalnym wykorzystanie możliwości organów takich jak EUROPOL, INTERPOL i FRONTEX.

Podsumowując, formacja przez codzienną służbę funkcjonariuszy, zapewniła sobie silną i, jak się wydaje, stabilną pozycję w systemie ochrony bezpieczeństwa państwa. W ramach wciąż usprawnianego systemu antyterrorystycznego rozwija współpracę z najważniejszymi organami w państwie, służbami i instytucjami. Jest widocznym, wyróżnianym oraz sprawnym elementem w zabezpieczeniu Polski przed zagrożeniami terrorystycznymi.

 

 

A
A+
A++
Drukuj
PDF